Sinds begin 2026 gaat het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) een hervormde fase in voor de Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH) — de laagdrempelige ondersteuning voor mensen met een (vermoeden van) handicap die geen persoonlijk assistentiebudget nodig hebben. Voor veel drempelvrij.be-lezers is dit de meest impactvolle beleidsverandering van 2026.
In deze uitleg: wat verandert er concreet, welke drie zorgzwaarte-niveaus komen erbij, en wat betekent dit voor je toekomstige aanvragen of lopende ondersteuning.
Belangrijke disclaimer: deze pagina is een praktische uitleg voor eindgebruikers. Voor de officiële regelgeving en actuele bedragen: zie altijd vaph.be. Wij zijn geen VAPH-adviseurs — bij twijfel spreek met je multidisciplinair team.
Wat is RTH ook alweer?
Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH) is de laagdrempelige categorie van VAPH-ondersteuning:
- Voor wie: personen met een handicap of vermoeden van handicap die geen zwaar zorgpakket nodig hebben
- Wat: beperkte ondersteuning — begeleiding, dagopvang, tijdelijk verblijf, mobiele of ambulante hulp
- Waarom "rechtstreeks toegankelijk": geen zware VAPH-erkenning nodig — sneller op te starten dan een persoonsvolgend budget (PVB)
- Historisch limiet: totaal aan RTH-ondersteuning per jaar was jaar aan jaar begrensd
Wat je met RTH kon krijgen (traditioneel):
- Begeleiding aan huis of ambulant
- Dagopvang in een erkende voorziening
- Tijdelijk verblijf — bijvoorbeeld respijtzorg voor mantelzorgers
- Mobiele hulp bij het huishouden of bij zorgtaken
Wat verandert er in 2026?
Kern van de hervorming: een nieuwe zorgzwaarte-screener met 3 niveaus, plus +480 miljoen euro extra ondersteuning deze legislatuur.
1. Drie zorgzwaarte-niveaus in plaats van één forfait
Vroeger was RTH een relatief uniforme categorie — je kreeg toegang tot een pakket met vaste plafonds, ongeacht je specifieke situatie. Vanaf 2026 werkt VAPH met drie niveaus die de intensiteit van je ondersteuning beter matchen aan je effectieve zorgnood:
- Niveau 1: lichte ondersteuning — losse begeleidingsuren, occasionele dagopvang
- Niveau 2: matige ondersteuning — meer uren begeleiding, regelmatig dagopvang of tijdelijk verblijf
- Niveau 3: intensievere ondersteuning — hogere plafonds voor mensen wier zorgnood substantieel is maar (nog) geen PVB rechtvaardigt
Effect voor jou: je aanvraag krijgt een niveau-inschaling, en je plafonds sluiten daar meer op aan.
2. Extra budget deze legislatuur
+480 miljoen euro extra voor mensen met een handicap. Concreet:
- Meer RTH-budget voor bestaande gebruikers
- Meer voorzieningen die RTH kunnen aanbieden
- Uitbreiding wachtlijsten-oplossingen — RTH is traditioneel de "wachtlijst-oplossing" voor mensen die op een PVB wachten
3. Nieuwe zorgzwaarte-screener
Het screener-instrument dat bepaalt in welk niveau je terechtkomt is vernieuwd. Niet meer alleen op basis van diagnose, maar ook op basis van functionele situatie (wat kan je zelfstandig, waar heb je hulp nodig, wat is je maatschappelijke context).
Belangrijk: bij je aanvraag doorloopt je multidisciplinair team deze screener met jou. Bereid je voor: een goede voorbereiding geeft een correcte niveau-inschaling.
Wat betekent dit voor jou concreet?
Als je al RTH-ondersteuning krijgt
Geen actie nodig op eigen initiatief — VAPH herbeoordeelt in de loop van 2026 lopende dossiers om ze in het nieuwe systeem te passen. Wat je nu krijgt blijft minstens gelijk; velen zullen stijgen naar een hogere plafond door de niveau-inschaling.
Concreet: wacht op een brief van VAPH met info over je nieuwe niveau-inschaling. Als je vragen hebt: bel je multidisciplinair team of het VAPH-nummer.
Als je nog geen RTH-ondersteuning hebt
Nu is een interessant moment om aan te vragen — de plafonds worden hoger en de niveau-inschaling maakt het aanbod preciezer.
Stappenplan:
- Bespreek met je huisarts of specialist of RTH voor jou zinvol is
- Neem contact op met een multidisciplinair team (MDT) — zij begeleiden je aanvraag
- Vul de aanvraag in — de nieuwe zorgzwaarte-screener wordt hierin gebruikt
- Verwerkings-tijd: reken op 2-4 maanden voor beslissing
Als je op wachtlijst PVB staat
RTH kan dienen als overbrugging — meer relevant dan ooit door de niveau-inschaling. Vraag aan je multidisciplinair team welke RTH-ondersteuning complementair kan zijn aan je PVB-aanvraag terwijl je wacht.
Waar het NIET om gaat
Belangrijk om verwarring te vermijden:
- RTH is niet de vervanging van je PVB — persoonsvolgende budgetten blijven bestaan met hun eigen wachtlijsten
- Automatische verhoging voor bestaande gebruikers is niet gegarandeerd — je moet de herbeoordeling doorlopen om te weten wat het voor jou concreet betekent
- De screener bepaalt je niveau — een aanvraag "niveau 3" doen zonder overeenstemmende functionele situatie leidt tot bijstelling naar lager niveau
Praktische tips
Bereid je aanvraag voor:
- Documenteer je functionele beperkingen — wat lukt niet meer zonder hulp, wat wel
- Maak een lijstje van welke ondersteuning je nu al krijgt (mantelzorg, occasionele hulp, zorgdiensten)
- Denk vooruit: welke extra ondersteuning zou je situatie kwalitatief verbeteren?
Werk samen met je multidisciplinair team — zij kennen de screener en kunnen je helpen om je situatie correct te beschrijven. Dat is geen "systeem bespelen" — dat is zorgen dat je correct terechtkomt in het niveau dat matcht.
Kijk naar aanvullende ondersteuning:
- Mutualiteit: aanvullende terugbetalingen (bijv. voor aangepaste hulpmiddelen — zie ons aangepaste-fietsen-vinden-artikel voor de handbike-VAPH-flow)
- Federale aftrek: fiscale voordelen bij aangepast materiaal
- Gemeentelijke steun: sommige gemeenten hebben aanvullende regelingen
Waar meer info vinden
Officiële VAPH-bronnen (dit blijft de eerste referentie):
- vaph.be — Rechtstreeks Toegankelijke Hulp — actuele plafonds en regels
- VAPH-telefoon: bereikbaar tijdens kantooruren
- Multidisciplinair team (MDT): je begeleidingsteam voor de aanvraag
Community en gebruikers-perspectief:
- Zorgnet-Icuro: koepel van zorgvoorzieningen
- Grip vzw: belangenvereniging personen met een handicap — vaak nuttige interpretatie-uitleg
- KVG (Katholieke Vereniging Gehandicapten): brede vertegenwoordiging
Combineer met andere pillars
- Aangepaste-fietsen-vinden — VAPH-flow voor handbike-aanvraag
- Bike Republic Diest — actief VAPH-begeleiding voor aangepaste fietsen
- Handbike-keuze-gids — VAPH als deel van de financiering
Tot slot
De VAPH RTH-hervorming 2026 is voor mensen met een handicap een van de grotere positieve beleidsstappen van dit jaar. Drie niveaus in plaats van één forfait maken de ondersteuning preciezer, en de +480 miljoen euro extra betekent dat het niet enkel een administratieve heroriëntatie is maar een feitelijke uitbreiding.
Onze aanbeveling: als je RTH krijgt of overweegt, wacht niet passief op de VAPH-brief. Bel je multidisciplinair team en bespreek proactief wat de hervorming voor jouw situatie kan betekenen. Sommige mensen zullen door de hervorming toegang krijgen tot ondersteuning die vroeger niet mogelijk was.
Voor Franstalige Wallonië: het equivalent is AVIQ (Agence pour une Vie de Qualité). AVIQ heeft eigen ondersteunings-categorieën die niet identiek zijn — voor Waals-Brabant en Wallonië: aviq.be voor de actuele regelgeving.
Heb je vragen die we hier niet dekten? Laat het ons weten — we vullen deze pillar aan naarmate de VAPH-hervorming zich concretiseert.