De belforten van Belgie en Noord-Frankrijk staan sinds 1999 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Deze hoge stadstorens waren eeuwenlang het symbool van burgerlijke vrijheid: ze huisvestten het stadsarchief, de stadsklokken en vaak ook de gevangenis. Vandaag domineren ze nog steeds de Vlaamse en Henegouwse stadssilhouetten - maar zijn ze ook toegankelijk voor wie met rolstoel reist? Het antwoord is genuanceerd: de torens zelf zijn vaak via steile traptraveeen alleen te voet bereikbaar, maar bij veel belforten kan je wel terecht in de gelijkvloerse hallen, de directe omgeving en bijhorende musea. We overlopen negen belforten waarvan minstens een deel drempelvrij te bezoeken is.
Belfort van Brugge: het symbool van de stad
Het Belfort van Brugge op de Markt is het bekendste van Belgie. De toren zelf is met zijn 366 trappen niet toegankelijk, maar de binnenplaats en de monumentale ingangshal kan je wel bezoeken via een hellingbaan. Vanaf de Markt heb je het mooiste uitzicht op het belfort - een fotomoment dat niemand wil missen. Combineer met een rolstoeltocht door het Minnewaterpark en een bezoek aan het toegankelijke Sint-Janshospitaal.
Belfort van Gent: lift naar de top
Het Belfort van Gent, tussen Sint-Baafskathedraal en Sint-Niklaaskerk, is een van de weinige belforten met een lift. Die werd in 2012 ingebouwd ter gelegenheid van de restauratie en brengt je tot het uitkijkplatform op vijfenzestig meter hoogte. Vanaf daar zie je heel het historische centrum van Gent. De lift heeft beperkte capaciteit - reserveer een tijdslot vooraf. De gelijkvloerse hal met de oorspronkelijke draak (vervangen door een replica op het dak) is eveneens drempelvrij. Een uniek hoogtepunt en absoluut de moeite voor wie van panorama's houdt.
Belfort van Leuven: in de schaduw van het stadhuis
Het Belfort van Leuven staat op de Grote Markt, naast het wereldberoemde stadhuis met zijn 236 beeldjes. Het belfort zelf is intern niet toegankelijk, maar de Grote Markt en het naastgelegen stadhuis hebben aangepaste toegangen en een aangepast toilet. Combineer met een bezoek aan het M-Museum - volledig drempelvrij - en een wandeling door het groot begijnhof, eveneens UNESCO-werelderfgoed.
Belfort van Doornik (Tournai): pure middeleeuwen
Het Belfort van Doornik is het oudste belfort van Belgie - delen ervan dateren van de twaalfde eeuw. De toren is zelf alleen via trappen bereikbaar, maar de Grote Markt waarop hij staat is volledig verhard en toegankelijk. In hetzelfde stadscentrum vind je de indrukwekkende Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Doornik en het toegankelijke Musee des Beaux-Arts. Doornik is een vlakke stad - perfect voor een dag rondrijden zonder al te veel hoogteverschillen.
Belfort van Aalst: het oudste belfort van Vlaanderen
Het Belfort van Aalst maakt deel uit van het schepenhuis op de Grote Markt en geldt als het oudste burgerlijke belfort van Vlaanderen, gebouwd in de dertiende eeuw. De toren zelf is niet drempelvrij, maar de Grote Markt en de directe omgeving zijn dat wel. Combineer met een bezoek aan de moderne bibliotheek Utopia - volledig toegankelijk en architecturaal indrukwekkend - en een rolstoelwandeling in het stadspark van Aalst.
Beffroi van Bergen: het enige barokke belfort
Het Beffroi van Bergen is uniek: het enige belfort in Belgie in barokstijl, gebouwd in de zeventiende eeuw. Sinds de restauratie van enkele jaren geleden werd in de basis van de toren een lift ingebouwd, die je naar het bezoekerscentrum brengt. De bovenste verdiepingen blijven via traptraveeen alleen voor wandelaars, maar het museumgedeelte met de geschiedenis van de toren is drempelvrij. De omliggende heuvel - het Bergense park - heeft hellende paden, dus reken op assistentie of een elektrische rolstoel. Bezoek aansluitend het Mons Memorial Museum en de Grote Markt van Bergen.
Belfort van Kortrijk: torens uit de hallen
Het Belfort van Kortrijk is een van de weinige in Belgie die niet meer in een hal of stadhuis vastzit, sinds de oude lakenhalle in de negentiende eeuw werd afgebroken. De toren zelf is alleen via trappen toegankelijk, maar de omliggende Grote Markt is volledig vlak en drempelvrij. Combineer met een wandeling door het toegankelijke begijnhof van Kortrijk - eveneens UNESCO - en een bezoek aan het Broelmuseum of het textielmuseum.
Belfort van Dendermonde: het stadhuis als toegangspoort
Het Belfort van Dendermonde is verbonden met het oude stadhuis op de Grote Markt en herbergt nog steeds een prachtige beiaard. De toren is via trappen bereikbaar, maar de gelijkvloerse hal en het naastliggende Vleeshuis - vandaag een museum - zijn drempelvrij. Combineer met een bezoek aan de stadsbibliotheek en een wandeling in het stadspark.
Belfort van Diksmuide: pareltje in de Westhoek
Het Belfort van Diksmuide is een van de kleinere belforten op de UNESCO-lijst en werd na de Eerste Wereldoorlog volledig heropgebouwd in zijn oorspronkelijke gotische stijl. De toren zelf is niet toegankelijk, maar het stadhuis waarin het belfort vastzit heeft een toegankelijke ingang via de zijkant. Diksmuide is een ideale uitvalsbasis voor toegankelijke uitstappen in de Westhoek, met onder meer In Flanders Fields in Ieper en het Yperman Museum op een steenworp afstand.
Praktische tips voor een belfort-tour
De torens zelf zijn meestal niet toegankelijk. Met uitzondering van Gent (lift) en deels Bergen zijn de bovenverdiepingen alleen via trappen bereikbaar. Bekijk een belfort als een buitenmonument, niet als een binnenbezoek.
Combineer met andere UNESCO-sites. Veel steden met een belfort hebben ook een UNESCO-begijnhof. In Brugge, Gent, Leuven en Kortrijk kan je beide combineren tot een mooie themadag.
Markten en pleinen zijn vaak verhard. De grote stadspleinen waarop de belforten staan zijn meestal in natuursteen of klinkers gelegd. Mooi om te zien, maar voor een handbewogen rolstoel kan dit hobbelig aanvoelen - elektrische ondersteuning helpt.
Plan op weekdagen. Belforten staan vaak in toeristische binnensteden waar het in het weekend druk is. Op dinsdag of woensdag vind je makkelijker een PMR-parking en bibliotheek of toeristische dienst om te pauzeren.
Een rondreis langs de belforten van Belgie is een rondreis door negen eeuwen burgerlijke vrijheid, ambacht en stadstrots. Met een rolstoel beleef je het verhaal van buitenaf - en dat is, gezien de imposante silhouetten van deze torens, eigenlijk de mooiste manier.